Claude và NotebookLM: quy trình 3 bước từ đống tài liệu đến bài viết và infographic

Nhiều người dùng một công cụ AI để làm hết mọi thứ: tìm thông tin, đọc tài liệu, viết bài, rồi làm luôn cả hình. Kết quả thường là bài viết trôi chảy nhưng không biết thông tin lấy từ đâu, đôi khi còn có chỗ bịa. Có một cách làm gọn hơn: cho mỗi công cụ làm đúng việc nó giỏi nhất. NotebookLM đọc tài liệu của bạn và trả lời có dẫn nguồn. Claude biến phần đó thành bài viết và lời mô tả cho hình.

Bài này hướng dẫn quy trình 3 bước, từ đống tài liệu đến bài viết và hình infographic, kèm các câu lệnh mẫu bằng tiếng Việt để bạn chép về dùng ngay.

Lưu ý về tên gọi: ngày 16/07/2026 Google đổi tên NotebookLM thành Gemini Notebook. Theo Google, đây vẫn là sản phẩm cũ với tên mới, các liên kết và sổ ghi chép cũ vẫn dùng bình thường. Bài này viết “NotebookLM” vì nhiều người còn quen tên đó; bạn thấy chữ Gemini Notebook trên màn hình thì cũng là nó.

Vì sao dùng hai công cụ thay vì một?

Hai công cụ này giỏi hai việc khác nhau:

• NotebookLM chỉ trả lời dựa trên những tài liệu bạn đưa vào, và mỗi câu trả lời có trích dẫn đoạn nguồn. Nhờ vậy bạn kiểm tra lại được, và nó ít khi nói ngoài phạm vi tài liệu.
• Claude giỏi viết cho trôi chảy, sắp xếp ý, đổi giọng văn theo ý bạn, và biến một nguồn thành nhiều kiểu bài khác nhau.

Ghép lại thì tài liệu có nguồn gốc rõ ràng, bài viết cũng dễ đọc. Chia việc như vậy giống một nhóm nhỏ có người đi tìm tư liệu và người ngồi viết.

Chuẩn bị trước khi bắt đầu

• Một tài khoản Google để vào NotebookLM (Gemini Notebook). Bản miễn phí đủ để thử.
• Một tài khoản Claude. Bản miễn phí cũng làm được, vì mình chỉ cần dán văn bản hoặc tải tệp lên.
• Một chủ đề thật mà bạn sắp phải viết hoặc tìm hiểu: một bài blog, kịch bản video, bài giới thiệu sản phẩm, tài liệu cho khách. Làm với việc thật thì mới thấy hiệu quả.
• Khoảng 30 phút cho lần đầu.

Bước 1: Nghiên cứu trong NotebookLM (5 đến 10 phút)

1. Tạo một sổ ghi chép mới (notebook) và đặt tên theo chủ đề.
2. Thêm nguồn. NotebookLM nhận tệp PDF, tài liệu Google Docs, trang web, video YouTube, tệp âm thanh, hình chụp và cả ghi chú của chính bạn. Chọn nguồn tốt và còn mới: tài liệu chính thức, báo cáo, bài viết có tên tác giả. Bài viết vô danh hoặc quảng cáo thì để ngoài.
3. Đọc bản tóm tắt tự động và bấm tạo sơ đồ tư duy để nắm sổ này có những mảng nào.
4. Hỏi nhiều góc độ. Đừng hỏi một câu rồi thôi. Thử mấy câu mẫu bên dưới.
5. Tạo một báo cáo tổng hợp (loại “tài liệu tóm tắt”, briefing) trong khung Studio, rồi xuất ra Google Docs. Đây là “bộ nhớ” bạn sẽ đưa sang Claude ở bước sau. Lưu ý: bản xuất ra là bản sao, sửa trong Google Docs không đổi ngược lại trong sổ.

Các câu hỏi mẫu để dán vào khung chat của NotebookLM:

1. “Chủ đề này gồm những ý chính nào? Mỗi ý cho 1 đến 2 câu và ghi nguồn.”
2. “Các nguồn có chỗ nào nói khác nhau hoặc mâu thuẫn nhau không? Chỉ rõ từng chỗ.”
3. “Có điều gì quan trọng mà các nguồn chưa nhắc tới?”
4. “Giải thích chủ đề này cho người chưa biết gì, dùng ví dụ gần gũi, tránh từ chuyên môn.”
5. “Liệt kê các con số và dữ kiện cụ thể, kèm nguồn của từng con số.”

Câu số 2 và số 5 là hai câu nên hỏi nhất. Một là để phát hiện chỗ nguồn không đồng ý với nhau, hai là để gom sẵn các con số có nguồn, tránh sau này viết bài phải đi tìm lại.

Một điều cần nhớ: nguồn nào bỏ vào thì câu trả lời phản ánh nguồn đó. Nguồn sai hay lỗi thời thì kết quả vẫn sai, chỉ khác là sai có trích dẫn đàng hoàng.

Bước 2: Viết bản nháp bằng Claude

Mở Claude, dán nội dung báo cáo tổng hợp từ bước 1 (hoặc tải tệp lên), rồi dán câu lệnh dưới đây. Bạn đổi phần trong ngoặc vuông cho hợp với việc của mình:

“Bạn là biên tập viên giàu kinh nghiệm. Dựa DUY NHẤT vào tài liệu tổng hợp bên dưới, hãy viết [bài blog khoảng 1.200 chữ] cho [người mới bắt đầu, chưa biết gì về chủ đề].

Giọng văn: gần gũi, giản dị, ưu tiên ví dụ đời thường.
Quy tắc về nguồn: ý nào lấy từ tài liệu thì nói rõ lấy từ phần nào; ý nào tài liệu không có thì ghi “chưa có trong nguồn”, tuyệt đối không tự thêm. Có chỗ các nguồn nói khác nhau thì nêu cả hai.
Tránh: lặp ý, câu sáo rỗng, từ chuyên môn không giải thích.
Kết bài bằng 3 việc người đọc có thể làm ngay trong tuần này.”

Khi có bản nháp, đừng đăng liền. Bạn nên làm thêm ba việc:

• Sửa lại bằng giọng của mình và thêm trải nghiệm thật của bạn. Đây là phần không công cụ nào làm thay được.
• Đối chiếu con số quan trọng với nguồn gốc. Nhờ Claude chỉ ra từng con số lấy từ đâu rồi bạn kiểm tra.
• Dùng lại cùng tài liệu tổng hợp cho các đầu ra khác: bài Facebook, kịch bản video, email gửi khách, dàn ý bài thuyết trình. Một lần nghiên cứu, nhiều sản phẩm.

Bước 3: Làm infographic có gu riêng

Nếu bấm tạo infographic thẳng trong NotebookLM, bạn dễ nhận về hình na ná nhau, ai làm cũng ra kiểu đó. Cách khác: nhờ Claude làm “giám đốc thiết kế” viết trước lời mô tả cho hình, rồi dán lời mô tả đó vào ô tuỳ chỉnh của mục Infographic trong khung Studio. Mục này cho chọn khổ ngang, dọc hoặc vuông, mức chi tiết, và có ô để bạn mô tả bảng màu, người xem, phong cách.

Câu lệnh gửi Claude (kèm tài liệu tổng hợp):

“Bạn là giám đốc thiết kế infographic. Từ tài liệu bên dưới, hãy viết cho tôi MỘT lời mô tả ngắn gọn để dán vào công cụ tạo infographic.

Lời mô tả cần nêu: bố cục phù hợp nhất (dạng các ô vuông xếp lưới, hay theo thứ tự các bước); bảng màu tối đa 3 màu kèm mã HEX; cỡ chữ và thứ tự nhấn mạnh từ tiêu đề đến chi tiết; chừa trống ít nhất 30% để dễ đọc; cách gom các ý liên quan; ý nào cần nổi bật nhất. Toàn bộ chữ trên hình viết bằng tiếng Việt, đủ dấu, mỗi ý không quá 12 chữ.”

Hai điều cần kiểm lại sau khi có hình: (1) theo các bài hướng dẫn sử dụng, infographic không hiện trích dẫn nguồn, nên con số trên hình phải đối chiếu lại; (2) chữ tiếng Việt trên hình đôi khi sai dấu, xem kỹ từng chữ trước khi đăng.

Một ví dụ để hình dung

Giả sử bạn bán hàng online và muốn viết bài “Cách chọn máy lọc nước cho gia đình”. Bạn đưa vào NotebookLM năm nguồn: hai tài liệu của nhà sản xuất, một bài đánh giá có tên tác giả, một video hướng dẫn và ghi chú câu hỏi khách hay hỏi. Hỏi các câu ở bước 1, nhận được danh sách ý chính, chỗ các nguồn nói khác nhau và các con số có nguồn. Sau đó dán báo cáo vào Claude để viết bài, rồi nhờ Claude viết lời mô tả cho infographic “5 điều cần kiểm tra trước khi mua”. Trước khi đăng, bạn thêm câu chuyện thật từ khách của mình và kiểm lại từng con số. Đây chỉ là ví dụ để hình dung, bạn thay bằng chủ đề của mình.

Những giới hạn nên biết

• Giới hạn của bản miễn phí. Theo các nguồn tin, bản miễn phí cho tối đa khoảng 50 nguồn mỗi sổ, và số lần tạo hình, video, bài thuyết trình có hạn. Một số nguồn tin cho biết cách tính hạn mức đã đổi từ tháng 9/2026, nên bạn xem lại trang trợ giúp của Google trước khi dựa vào một con số cụ thể.
• Dữ liệu nhạy cảm. Hợp đồng, danh sách khách, thông tin nội bộ: đừng tải lên cả hai công cụ nếu chưa chắc về quyền riêng tư và quy định của nơi bạn làm việc.
• Kết nối tự động giữa hai công cụ. Có người nối Claude với NotebookLM bằng một lớp kết nối do cộng đồng làm (MCP), để Claude tự tra sổ ghi chép mà không cần dán tay. Cách này cần cài thêm và chưa phải tính năng chính thức của hai bên, nên bài này chỉ dùng cách làm thủ công, ai cũng làm được.
• Bản nháp luôn cần người sửa. Công cụ lo phần lắp ráp. Phần chọn nguồn, phán đoán và giọng văn vẫn là của bạn.

Năm điều nên nhớ

1. Chia việc cho đúng: NotebookLM đọc và dẫn nguồn, Claude viết và sắp xếp.
2. Nguồn tốt thì bài mới tốt. Chọn nguồn kỹ trước khi hỏi.
3. Hỏi nhiều góc, nhất là câu tìm chỗ mâu thuẫn và câu gom con số có nguồn.
4. Dặn Claude chỉ dùng nguồn đã đưa, ý nào thiếu thì phải ghi “chưa có trong nguồn”.
5. Kiểm lại trước khi đăng: con số, chữ trên hình và giọng văn của mình.

Cách bắt đầu đơn giản nhất: tuần này chọn một chủ đề nhỏ bạn sắp phải viết, gom 3 đến 5 nguồn tốt, chạy thử đủ 3 bước. Làm một lần là bạn biết quy trình này hợp với cách làm việc của mình đến đâu.

Bài viết có tham khảo ý tưởng từ bài 99% of People Still Use AI Wrong — Here’s My 3-Step Claude + NotebookLM Workflow for Writing của Nitin Sharma trên Medium. Thông tin đổi tên sản phẩm: thông báo của Google.